viết và đóng đinh

Đọc blog của anh Tung H link tiếp vào Gauxauxi blog. Tiêu đề trên Gauxauxi'g blog là Sợ Viết.
Dường như ai đã từng viết, cũng đều phải trải qua một vài lần bị sợ hãi. Sợ nhiều thứ. Chủ yếu bởi vì nó không còn giấu vào đâu được, nó không còn là ý niệm nữa, nó đã được vật chất hóa. Dĩ nhiên là khi viết cho chính mình, như bộ nhật ký cho một người và chỉ một người mà thôi, anh sẽ loại trừ được tác động đến từ các luồng tư tưởng khác chiều. Nhưng liệu anh có khả năng loại được cơn sợ tự thân /nội hàm không ? Tôi không rõ ai đã có kinh nghiệm về việc bật những suy nghĩ tiêu cực ra thành trang viết chưa, đặc biệt là thành thơ ca. Quãng thời gian sau, bất thần gặp lại [dù chỉ là] dấu khắc mạn thuyền, cũng đích thị là một kinh hoàng khó tả.
Khi blogger muốn vận dụng độc thoại như là một phương tiện, một kỹ thuật hay mục đích cho blogging, là anh tự giảm đến tối thiếu các tác động đến hiện thực ở chung quanh. Cẩn thận hơn, anh cho mình khả năng miễn trừ các nguy cơ tiềm ẩn. Bằng cách ban cho mình quyền xóa đi làm lại (hoặc xóa mất tiêu tình tịch luôn, who cares ?). Như một hệ quả phụ phát sinh từ công nghệ blog nói riêng và mạng miếc nói chung, "xóa và thay" đích thực là một đặc quyền vô cùng gây kích thích . Nó miễn trừ cho ta mọi băn khoăn về sai lầm -và trong trường hợp này -thực tại (cho dù kinh hoàng đến đâu).
Với công cuộc blogging trường kỳ, dĩ nhiên đèn nhà ai nấy rạng. Bản thân tôi cũng đã nhiều phen loay hoay với việc định nghĩa: blog là cho ta, hay cho người. Lựa chọn điều gì đó riêng tư 100%, như là ai đọc mặc bây chữ thầy bỏ túi, là phần dễ.
Phần khó hơn phát sinh khi anh hiểu ra rằng blog vốn là thứ bao hàm tính chất đại chúng hóa. Trừ khi anh lựa chọn chế độ just me. Còn khi đã tống lên xa lộ thông tin, blog của anh trước hay sau cũng sẽ bị uỵch từ phía sau. Có lần tôi lạc vào blog yahoo 360 của một người, giao diện và ý tứ hình như thể hiện ước nguyện 100% riêng tư. Vâng, hoa quả lá cành thơ nhạc, pageview không quá 500. Không đả động đến cuộc đời chó má, Bush Kerry, chỉ là những tấm bảng hướng dẫn trỏ về phía tâm trạng trong ngày của chàng. Nhưng khi tôi cắc cớ ngồi search (viva google), tôi nhận thấy hoa lá của chàng toàn là những thứ chôm chỉa từ những trang web hiếm và lạ. Chàng mượn lời người để nói về hồn mình và chàng quên đăng trích dẫn nguồn. Tôi buồn và tôi bỏ đi từ dạo ấy. Rõ ràng, blogger kia không hề muốn tác động gì đến tôi hay suy nghĩ của tôi, nhưng đã đưa lên blog là mặc nhiên trở thành tài nguyên mạng. Và như các loại hiện sinh trong đời, khi con trỏ của tôi đã vùn vụt tốc độ 100MB/s trên highway thì trước sau gì cũng chạm vào một cách vô cùng định mệnh.
Một nhà văn nào đó của nước ta kể về chuyện ông bước vào nghiệp văn bằng những truyện ngắn được vay mượn từ cuộc đời những người chung quanh ông. Một số chi tiết thật, một số tính cách thật được đưa vào văn. Ngay lập tức, ông ta gặp nhiều rắc rối với những người trong đời thật. Hay như cái làng ở Quảng Trạch nơi Nguyễn Quang Lập từng sinh sống đã vài phen dậy sóng sau khi "Những mảnh đời đen trắng" ra đời. Những mảnh đời thật được ông bưng gần như nguyên vẹn từ cái thị xã quê ông bỏ vô tiểu thuyết.
Nếu Quang Lập sợ, ông ta đã gác bút. Nếu Quang Lập có thể xóa, ông ta đã đốt, cho yên chuyện.
Tô Hoài nói: viết là có trách nhiệm. Tôi biết rằng đã qua bao nhiêu thế hệ, trong một thế hệ có bao nhiêu là người, họ đã vật vã, đã sợ hãi với những trang viết của mình. Những đau khổ ấy cứ diễn ra trong và sau những gì mình viết. Quá trình thực dân hóa thực tại là một phần bắt buộc không thể tách rời khỏi quá trình phóng chiếu lên trang viết. Một vấn đề mang tính 2 mặt: là ân huệ đồng thời là kinh hoàng cho người viết. Và cả đối tượng được viết.
Nhưng, cũng Tô Hoài trong cuộc phỏng vấn, có nói: viết là để vệ sinh cái đầu. Có người cần đi cầu nhiều, một ngày 3 lần, có người cả năm đi 1 lần. Nhưng đến một ngày nào đó, điều gì đó cần phải đi ra, thì nó sẽ ra. Rốt cuộc thì blog chỉ là một phương tiện tân thời. Một câu, dường như khởi đầu từ Phan An: "không bàn phím nào tả xiết", hình như đã lột tả nên cái tương đồng về bản chất và khác biệt về chi tiết giữa gõ trên mạng và vạch trên giấy. Khi mới bắt đầu với blog, tôi tự bảo rằng chỉ là cuộc chơi như trăm ngàn cuộc chơi khác.
Buồn thay, tôi dần nhận ra rằng cuộc chơi nào cũng đi kèm luật. Luật của tôi là vui nhưng đàng hoàng, giả nhưng vô tận hiện hữu. Còn trách nhiệm và trung thực luôn luôn cần và không thể không cần trong từng bước đi. Gói gọn và thử lửa 2 thứ cao xa ấy, cũng chính là ý của anh Gauxauxi: chữ nghĩa biết phản tỉnh. Nó nằm ngoài tầm với của tác giả sau khi anh đã phát biểu/ngoáy/ xuất bản/post ... Chả thế, đại thi hào họ Nguyễn cũng lo lắng "bất tri tam bách dư niên hậu". Tôi tin rằng dù là mạng mẽo hay giấy dó, giả trăm phần hay thực phần trăm, tự chúng sẽ phủ định và tái khẳng định cho đến khi cốt thép trơ ra ruột gan lòi lộn. Đến đêm 30 ắt biết giàu nghèo thôi.